Productie dicht bij huis – terugkeer van de verloren zoon?

13-11-2019 De afgelopen decennia kenmerken zich door verregaande globalisatie. Een zeer zichtbaar onderdeel daarvan was het feit dat de productie-industrie zich voor een belangrijk gedeelte verplaatste naar het Verre Oosten. Recentelijk zien we echter een revival van de Industrie dichter bij huis. Keren we, wijs geworden door de ervaringen, terug op onze schreden als de verloren zoon? Of moeten we Trump dankbaar zijn voor het uitlokken van handelsconflicten? Of is er nog iets anders aan de hand? Een analyse gebaseerd op supply chain strategie.

Opmerkelijk

Een aantal jaren geleden opende Adidas een gloednieuwe fabriek om sportschoenen te maken in Ansbach, Duitsland. Dat was nogal opmerkelijk omdat de sportgigant tot voor kort uitsluitend produceerde in China, Indonesië en Vietnam. Een Duits bedrijf dat haar producten na ruim 25 jaar weer in eigen land gaat maken; dat leek te mooi om waar te zijn, immers iedereen weet dat productie in het Verre Oosten veel goedkoper is. En inderdaad, recentelijk heeft Adidas bekend gemaakt dat ze de gloednieuwe fabrieken alweer gaan sluiten om toch weer in Azië te gaan produceren. Maar de achterliggende gedachte voor een Europese productielocatie was helemaal zo gek nog niet. Om de stappen van Adidas, en die van andere bedrijven die al dan niet overwegen om de productie dichter bij huis te brengen, goed te begrijpen is het goed om te kijken naar wat de strategische overwegingen zijn voor productielocaties.


Zes prestatievelden

Zoals we al leren op de middelbare school zijn er voor bedrijven vele relevante vestigingsfactoren. Daarbij spelen onder andere beschikbaarheid van arbeid, kapitaal en grondstoffen een rol. Maar ook (logistieke) infrastructuur en toegang tot de verschillende markten. En niet te vergeten de lokale wet- en regelgeving en het belastingklimaat. Meer vanuit een supply chain strategie perspectief wordt de vestigingsplaats bepaald door de score op zes verschillende prestatievelden, namelijk Kosten, Kwaliteit, Snelheid, Betrouwbaarheid, Flexibiliteit en Duurzaamheid.


Trade-offs

Uiteraard wil elke organisatie goed scoren op alle zes de prestatievelden; goedkoper is beter, hoge kwaliteit is altijd wenselijk en natuurlijk moeten we zo snel, betrouwbaar, flexibel en duurzaam mogelijk zijn. Het probleem is echter dat de verschillende prestatievelden elkaar soms tegenwerken. Duurzaam producten zien er niet altijd even gelikt uit; als je dingen flexibel volgens jouw specificaties gemaakt wil hebben dan gaat dat doorgaans ten koste van de leversnelheid; en een hoge leverbetrouwbaarheid vraagt het aanhouden van extra veiligheidsvoorraden hetgeen duurder is. Met andere woorden, er bestaan vaak onvermijdelijke trade-offs tussen de zes prestatievelden. En dus kan je niet overal tegelijkertijd echt goed in zijn.


Uitblinken

De essentie van supply chain strategie is dat je keuzes maakt ten aanzien van in welke van de zes prestatievelden je wilt uitblinken. En, als consequentie, welke prestatievelden net iets minder belangrijk zijn. Zo kiest een modebedrijf als Zara voor ‘fast fashion’ waarbij snelheid en flexibiliteit aanzienlijk beter zijn dan bij een concurrent als H&M. En kiest luchtvaartmaatschappij Emirates voor betere kwaliteit ten opzichte van prijsvechters zoals RyanAir die lage kosten centraal zetten in hun strategie. Overigens hoeft het niet zo te zijn dat een organisatie slechts één supply chain strategie heeft. Als er duidelijk verschillende product-markt combinaties (PMCs) zijn, dan kan er een aparte supply chain strategie zijn voor elke PMC. Zo kan een scheepsbouwbedrijf tegelijkertijd gestandaardiseerde sleepboten maken waarbij er op kosten wordt geconcurreerd en, in een andere PMC, op bestelling luxe jachten maken waarbij flexibiliteit (precies dat maken wat de klant wil) centraal staat.


Productielocatie

Bij een organisatie met een heldere supply chain strategie worden alle beslissingen ten aanzien van sourcing, productie en distributie gebaseerd op deze strategie voor de betreffende PMC. Dit verklaart ook waarom er zo veel productie naar het Verre Oosten is verplaats. De belangrijkste prestatievelden voor productie waren destijds veelal lage kosten waarbij kwaliteit en betrouwbaarheid op een aanvaardbaar niveau moesten liggen en snelheid, flexibiliteit en duurzaamheid relatief minder belangrijk waren. Doordat de landen in het Verre Oosten hun productieprocessen redelijk onder controle kregen en daardoor kwaliteit en betrouwbaarheid op het vereiste niveau kwamen, werd het voordeel van de lage kosten doorslaggevend. Daarom werd productie in die landen uitermate aantrekkelijk.


"Sommigen zijn van mening dat het kostenvoordeel van de landen in het Verre Oosten terugloopt."

Kruimels

Maar waarom lijkt er dan toch een revival van de Westerse industrie nakende te zijn? Waarom kwam Adidas terug naar Duitsland? Dat kan met vele factoren te maken hebben. Sommigen zijn van mening dat het kostenvoordeel van de landen in het Verre Oosten terugloopt. Dat kan strategisch gezien inderdaad een reden zijn. Iets dergelijks geldt voor de oplopende tarieven en grotere onzekerheid (dus hogere kosten en potentieel lagere betrouwbaarheid) als gevolg van de handelsconflicten. Dit is wellicht precies wat Trump probeert te bereiken met het aanwakkeren van de handelsconflicten. Echter, in het grote geheel zijn dat slechts kruimels; er is namelijk een veel sterkere kracht aan het werk. En dat is dat supply chains steeds meer wendbaar (agile) moeten worden.


Modeartikelen

In de huidige snel veranderende wereld is het voor steeds meer producten en steeds meer markten van belang dat we snel en flexibel kunnen reageren op de snel wijzigende omstandigheden. Modeartikelen zijn daarbij het schoolvoorbeeld. Maar steeds meer producten krijgen die kenmerken; levenscycli worden steeds korter en steeds weer nieuwe productvarianten met steeds weer nieuwe technologische gadgets komen beschikbaar. Bedrijven moeten producten steeds vaker snel en just-in-time op de juiste locatie leveren. Kortom, de prestatievelden Snelheid en Flexibiliteit worden steeds belangrijker en winnen terrein op Kosten, Kwaliteit en Betrouwbaarheid. Die laatsten blijven natuurlijk belangrijk maar verliezen relatief gezien aan prioriteit. En dat ook Duurzaamheid steeds belangrijker wordt behoeft geen betoog.


Thuislanden

Het nadeel van productie in het Verre Oosten is dat het niet bepaald uitblinkt in Snelheid, Flexibiliteit en Duurzaamheid. Dat komt ook omdat daar vaak sprake is van lange-termijn planbare massaproductie. Dus als je in de supply chain

snelheid, flexibiliteit en duurzaamheid wil bereiken dan is het Verre Oosten niet perse de beste locatie en komen de Westerse (thuis)landen weer in beeld. Dichterbij is sneller. Vlak bij de eigen markt produceren maakt je flexibeler. Kortere afstanden zijn duurzamer. Niet voor niets wordt de Adidasfabriek in Duitsland een ‘speedfactory’ genoemd; het produceert met 3D-technologie stuk-voor-stuk unieke schoenen voor de lokale markt.


Consumenten

Hoewel er altijd verschillende factoren een rol spelen, waaronder kostenontwikkelingen, geopolitieke conflicten en vast nog wel wat nostalgische & nationalistisch gevoelens, is een revival van de Westerse industrie toch voornamelijk toe te wijzen aan de toenemende wens van de consumenten om snel, flexibel en duurzaam bediend te worden. De terugkomst van de verloren zoon van de grootschalige productie is daarmee nog lang niet in zicht. Maar een revival van relatief kleinschalige productie gericht op flexibiliteit en snelheid is zeer zeker te verwachten.


Trend

Maar hoe moeten we Adidas dan bekijken, immers die gaan toch juist weer weg uit Europa? Hoewel de overall trend naar maar agile overduidelijk is, is de praktijk van alledag weerbarstig. Innoveren is mooi maar gaat niet altijd van een leien dakje. Adidas heeft ervaren dat de technologie achter de speedfactories vooralsnog onvoldoende schaalbaar is zodat de kosten relatief hoog bleven. Ook bleek het lastig om de toeleveranciers in Europa goed aan te haken waardoor de snelheid door de hele keten heen ook achterbleef bij de verwachtingen. Kortom, bij Adidas was de trade-off tussen snelheid en kosten vooraf positiever ingeschat dan kon worden gerealiseerd. En dus bleek er (vooralsnog) onvoldoende reden om de stap naar Europa blijvend te maken. Maar wat niet is kan natuurlijk nog wel komen.


Deze blog diende ter inspiratie bij de huiskamersessie op het Export Event.

Hoe kun je jouw supply chain nog efficiënter maken?




Doe de supply chain assessment

Ontvang het laatste nieuws over supply chain management.

Krijg volledig inzicht in de prestaties van je huidige interne supply chain processen.


Doe de supply chain performance check

Ervaren en ambitieuze supply chain professionals nemen deel aan ons Supply Chaingers-netwerk