Modal shift:
goed voor milieu en bedrijfsresultaat

In de logistiek is modal shift langzaamaan een begrip geworden. Een groeiend aantal bedrijven ontdekt dat het klimaat gediend kan zijn bij verplaatsing van wegvervoer naar (binnenvaart)schip of trein, maar dat het mes ook aan de financiële kant snijdt. Om het nog aarzelende mkb over de streep te trekken, zijn er nieuwe initiatieven. We vroegen het beleidsadviseur Jurgen van der Sloot, Frank Scholten van Aviko en Bert Boerman van de ChristenUnie.

Het recent gepresenteerde Klimaatakkoord gaat uit van vijftig procent CO₂-reductie tot 2030 en daaraan kunnen binnenvaart en spoor een grote bijdrage leveren. Daarnaast kunnen bedrijven geld besparen door vervoer anders aan te pakken. Bijkomend voordeel: het bedrijf wordt er toekomstbestendiger van. “De CO₂-uitstoot van wegvervoer is zestig gram per kilometer, binnenvaart maar ruim twintig gram, de trein minder dan twintig”, somt Jurgen van der Sloot, beleidsadviseur bij evofenedex, vlot op. “Modal shift, de

overstap van wegvervoer naar vervoer over water of spoor, is dus een prima manier om CO₂-uitstoot te verminderen. Veel grote bedrijven zijn er al mee bezig, maar bij het mkb is nog veel te winnen. Om die reden werken we, samen met het Bureau Voorlichting Binnenvaart en Railcargo, aan een speciale website: www.modalshift.nl. Daar kunnen bedrijven met behulp van een scan verkennen of overstappen naar spoor of binnenvaart interessant voor ze is.”

Anders plannen

Volgens Frank Scholten, transportmanager bij Aviko en lid van de Raad voor Binnenvaartverladers van evofenedex, vergt modal shift vooral een andere manier van denken. Aardappelgigant Aviko heeft er in elk geval goede ervaringen mee; het bedrijf maakt gebruik van zowel binnenvaart als rail, dat laatste vooral voor langere afstanden naar het buitenland. “Je hebt een andere mindset nodig, je moet een beetje anders gaan plannen en het is zeker handig als er een terminal in de buurt is”, legt Scholten uit.


“Dan kun je met pendelauto’s werken die van en naar de haven rijden. Je hoort wel verhalen dat binnenvaart wat langzamer gaat, maar als je ervan uitgaat dat de lading met binnenvaart een dag langer onderweg is, ben je er al. Wij zitten met Aviko in Steenderen, de vaartijd naar de haven van Rotterdam is acht tot tien uur. Dat is een kwestie van één dag incalculeren en de interne organisatie daar goed op aanpassen. En de vrachtauto is niet uit beeld, die kun je altijd achter de hand houden."


Minder mensen

Goed beschouwd heeft een verlader geen keus, vindt Scholten. “Kijk alleen maar naar de hele demografische ontwikkeling. We moeten steeds meer gaan doen met minder mensen, in elk geval zeker met minder chauffeurs. Neem Duitsland; daar gaan elk jaar vijftienduizend chauffeurs met pensioen en komen er tweeduizend bij. Dan weet je genoeg. Lange tijd is het tekort aan chauffeurs in West-Europa opgelost door de komst van Oost-Europese chauffeurs, maar in Oost-Europa is inmiddels ook een groot tekort aan chauffeurs ontstaan. Dus we zullen het anders moeten gaan doen.”

De kostenkant speelt ook een rol, het wegvoer wordt duurder. “Je ziet nu al dat landen kosten gaan toewijzen”, zegt Scholten. “In Duitsland gaat de Maut voor vrachtauto’s omhoog, in Nederland denken we ook al aan kilometerbeprijzing. De kosten van het vervoer zullen dus stijgen en dat vergt creatieve oplossingen.” En dan lonkt het water. De provincie Overijssel is een actieve promotor van modal shift. “Op verschillende manieren”, zegt gedeputeerde Bert Boerman (ChristenUnie). “Vooral met het uitvoeringsprogramma Goederenvervoer over Water hebben we de afgelopen jaren een aantal goede resultaten behaald. Ik praat met Zuid-Holland, Gelderland, Utrecht, Zeeland en Limburg over een gezamenlijke aanpak voor de binnenvaart. We zetten er meer energie op, maar we laten ook aan ondernemers zien welke concrete voordelen modal shift heeft.”


Nieuwe technieken

“Voor zowel verladers als vervoerders heeft modal shift echt effect op de goederenstroom”, vervolgt Boerman. “Dat leggen we aan de bedrijven uit met behulp van logistieke makelaars. Die werken op maat, ze rekenen voor het specifieke bedrijf de voordelen uit. Elk bedrijf is anders, elke goederenstroom is anders, je moet heel erg kijken naar wat er past. Maar grosso modo rolt er altijd een positieve businesscase uit.”


De gedeputeerde is niet bang voor klachten over geluidsoverlast van treinen of overlast door te lang openstaande bruggen. ”Je moet er uiteraard wel voor zorgen dat de infrastructuur op orde is. Nieuwe technieken, smart mobility-oplossingen zijn er inmiddels ook voor de binnenvaart. Met ‘De blauwe Golf’ proberen we in elke provincie te zorgen dat schepen als het ware weten wanneer ze bij een sluis of brug terecht komen, maar we laten ook weten op welk moment schepen het best kunnen arriveren, zodat ze kunnen doorvaren. In dat soort zaken investeren we echt, en ook in de


bewustwording. We willen aan de ondernemer laten zien dat modal shift harde voordelen heeft. Het is echter wel terecht dat ondernemers daar kritisch naar kijken; zij zijn bezig met hun business en niet met mooie verhalen.”


De provincie Overijssel heeft volgens Boerman goede en bereikbare havens. “Denk aan Port of Twente, Port of Zwolle, maar ook de haven van Deventer die in ontwikkeling is. Als regio willen we een rol spelen bij het aantrekkelijker maken van vervoer en doorvoer over water; er zijn enorme winsten te behalen als we met zijn allen het transport efficiënter en aantrekkelijker kunnen krijgen. Ook Provinciale Staten vinden het belangrijk; er is acht miljoen euro uitgetrokken om het programma ‘Vervoer over water’ op gang te krijgen. Het betekent ook dat je moet zorgen dat je als provincie alles op orde hebt: havens, kades, stroomvoorzieningen. Zorg dat je daarin ook meedenkt met vervoerders en verladers.”

Hindernissen

Scholten van Aviko zegt dat er nog wel wat hindernissen te overwinnen zijn. Met name in de Rotterdamse haven mag er wat hem betreft wel het een en ander gebeuren. “De congestie in de haven is een groot probleem. De zeevaart en het wegvervoer gaan in Rotterdam nog altijd voor, binnenvaartschepen liggen soms twee tot drie dagen stil. Dat kan niet. Daar hebben we met de Raad voor Binnenvaartverladers ook wel bezwaar tegen gemaakt, omdat een hele sector op deze manier wordt benadeeld.”


Er wordt ook meegedacht over oplossingen; zo zou er een hub- en spoke-systeem kunnen komen volgens Scholten. “Daarbij komt net voor Rotterdam een aantal schepen bij elkaar, wordt de lading gebundeld en gaat er één vol schip naar de haven. Het zou ook enorm schelen als de toegang tot de haven door middel van tracking & tracing beter kan worden

geregeld. Daar wordt in Rotterdam ook hard aan gewerkt.”


Kostenbeheersing

Als het om de kosten gaat, speelt Aviko met de modal shift net quitte. Dat komt ook doordat Aviko werkt met reefers, koelcontainers, die nu eenmaal iets duurder zijn in het vervoer, anders zou het vervoer over water sowieso goedkoper zijn. Maar de modal shift is in elk geval winst voor het milieu, want een goed gevuld binnenvaartschip betekent een heleboel vrachtauto’s minder op de weg. Scholten: “Een bijkomend voordeel van vervoer per schip is dat ik de verlading beter kan spreiden. Dat geeft rust in de organisatie. Als we break-even spelen, is er al sprake van kostenbeheersing, want een schip kan altijd doorvaren.”

Mkb en modal shift

Het midden- en kleinbedrijf maakt nog weinig gebruik van modal shift. Scholten: “Het moet bij veel ondernemers nog doordringen dat de vervoersmarkt aan het veranderen is, iedereen moet zich bewust worden van het feit dat wegvervoer door CO₂-heffingen en beprijzing duurder wordt. Dus ik raad ondernemers die iets te vervoeren

hebben naar Rotterdam, en dan verder per zeeschip, aan eens aan binnenvaart te denken. En als er vracht naar bijvoorbeeld Oost-Europa moet of Italië, wordt de trein interessant. Het is voor een mkb’er vooral zaak om niet opnieuw het wiel te willen uitvinden. Het kan sowieso geen kwaad om het een keer te proberen.”

Meer informatie?

Samen met onze partners adviseren wij bedrijven en overheden bij elk vraagstuk rondom modal shift. Dat kan gaan om een snelle inventarisatie (quick scan) van de kansen die een overstap naar de binnenvaart biedt of om begeleiding bij een volledig road-to-railproject.


Bekijk de mogelijkheden

Share this page